Każdy z nas miewa gorsze dni, a nawet gorsze tygodnie. Smutek po stracie, zmęczenie po intensywnym okresie czy spadek nastroju jesienią to naturalne reakcje. Depresja jest jednak czymś innym. To choroba, która wpływa na myślenie, emocje, ciało i codzienne funkcjonowanie. Na szczęście można ją skutecznie leczyć.
Smutek a depresja
Smutek zwykle ma wyraźną przyczynę, przychodzi falami i z czasem słabnie. Pomiędzy trudnymi momentami wciąż potrafimy odczuwać radość. W depresji obniżony nastrój jest stały, utrzymuje się większość dnia, przez większość dni, co najmniej przez dwa tygodnie, a rzeczy, które dawniej cieszyły, przestają mieć znaczenie.
Najczęstsze objawy depresji
- obniżony, przygnębiony nastrój lub poczucie pustki,
- utrata zainteresowań i zdolności odczuwania przyjemności,
- brak energii, szybkie męczenie się nawet prostymi czynnościami,
- problemy ze snem: bezsenność, wczesne budzenie się albo nadmierna senność,
- zmiany apetytu i masy ciała,
- trudności z koncentracją, pamięcią, podejmowaniem decyzji,
- poczucie winy, bezwartościowości, bycia ciężarem dla innych,
- spowolnienie albo przeciwnie, niepokój i rozdrażnienie,
- myśli o śmierci lub samobójstwie.
Mniej oczywiste oblicza depresji
Depresja nie zawsze wygląda jak smutek. Czasem przejawia się przede wszystkim:
- drażliwością i wybuchami złości, co częste jest szczególnie u mężczyzn,
- dolegliwościami z ciała: bólami głowy, pleców, brzucha bez jasnej przyczyny,
- „uśmiechniętą” fasadą: osoba funkcjonuje w pracy i wśród ludzi, ale po powrocie do domu nie ma siły na nic,
- sięganiem po alkohol lub inne sposoby na „wyłączenie się”.
Kiedy szukać pomocy?
Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:
- objawy trwają dłużej niż dwa tygodnie,
- utrudniają pracę, naukę, opiekę nad dziećmi lub codzienne obowiązki,
- bliscy mówią, że „nie jesteś sobą”,
- pojawiają się myśli, że życie nie ma sensu.
Myśli samobójcze to zawsze sygnał do pilnego kontaktu z pomocą. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112. Całodobowo możesz też zadzwonić do Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym: 800 70 2222, lub na telefon zaufania 116 123. Dzieci i młodzież mogą dzwonić pod 116 111.
Jak leczy się depresję?
Leczenie dobiera się do nasilenia objawów i sytuacji danej osoby. Najczęściej obejmuje:
- psychoterapię, która pomaga zrozumieć mechanizmy depresji, zmienić sposób myślenia o sobie i odbudować aktywność,
- leczenie farmakologiczne prowadzone przez lekarza psychiatrę, szczególnie w depresji umiarkowanej i ciężkiej,
- połączenie obu metod, które w wielu przypadkach daje najlepsze efekty.
Gdy depresja wiąże się z trudnymi doświadczeniami z przeszłości, pomocna może być terapia EMDR. W pracy z przekonaniami typu „jestem do niczego” dobrze sprawdza się Racjonalna Terapia Zachowania.
Jak stopniowo odzyskiwać wpływ na swoje życie
Depresja odbiera poczucie sprawczości: wydaje się, że nic nie ma sensu, a każde działanie jest ponad siły. Powrót do równowagi rzadko dzieje się nagle. Zwykle składa się z małych kroków, które z czasem zaczynają się sumować:
- Zacznij od bardzo małych zadań. Nie „posprzątam mieszkanie”, ale „umyję kubek”. Każde wykonane zadanie to sygnał dla mózgu, że coś zależy ode mnie.
- Działaj, zanim pojawi się motywacja. W depresji motywacja zwykle przychodzi po działaniu, a nie przed nim.
- Wprowadź stały rytm dnia: podobne pory wstawania, posiłków i snu.
- Planuj jedną drobną przyjemność dziennie, nawet jeśli na razie nie cieszy tak jak dawniej.
- Wychodź na zewnątrz i ruszaj się, choćby na krótki spacer.
- Zauważaj, co się udało. Wieczorem zapisz jedną rzecz, którą zrobiłaś lub zrobiłeś, nawet najmniejszą.
- Nie oceniaj się za gorsze dni. Zdrowienie nie jest linią prostą.
Te kroki nie zastąpią leczenia, ale bardzo je wspierają.
Jak wspierać bliską osobę z depresją?
- Słuchaj bez oceniania i bez szybkich rad w stylu „weź się w garść”.
- Mów wprost, że widzisz zmianę i że się martwisz.
- Pomóż w znalezieniu specjalisty i umówieniu wizyty.
- Nie bój się zapytać o myśli samobójcze. Rozmowa o nich nie zwiększa ryzyka, a może uratować życie.
- Zadbaj też o siebie. Wspieranie kogoś w depresji jest obciążające.
Pierwszy krok
Jeśli rozpoznajesz u siebie opisane objawy, nie czekaj, aż „samo przejdzie”. Umów konsultację psychologiczną lub terapię indywidualną. Wspólnie ustalimy, jaka pomoc będzie dla Ciebie najlepsza.