Gdy pojawiają się trudności emocjonalne, jednym z pierwszych pytań jest: do kogo właściwie się zgłosić? Nazwy zawodów brzmią podobnie, ale oznaczają różne kompetencje. Wyjaśniam, czym się różnią i jak wybrać.
Psycholog
Psycholog to osoba, która ukończyła pięcioletnie studia magisterskie z psychologii. W zależności od specjalizacji i dodatkowych szkoleń psycholog może:
- prowadzić konsultacje i udzielać wsparcia psychologicznego,
- przeprowadzać diagnozę psychologiczną z użyciem standaryzowanych narzędzi i wydawać opinie,
- prowadzić interwencję kryzysową,
- prowadzić terapię, jeśli ma odpowiednie przygotowanie w danym podejściu, na przykład w terapii EMDR.
Psycholog nie jest lekarzem, więc nie wystawia recept ani zwolnień lekarskich.
Psychoterapeuta
Psychoterapeuta to specjalista, który oprócz studiów (najczęściej psychologii lub medycyny) ukończył wieloletnie szkolenie psychoterapeutyczne w określonym nurcie, na przykład poznawczo-behawioralnym, psychodynamicznym czy systemowym. Pracuje pod superwizją, czyli regularnie konsultuje swoją pracę z doświadczonym specjalistą.
Psychoterapia to zwykle dłuższy, regularny proces ukierunkowany na głębszą zmianę.
Psychiatra
Psychiatra to lekarz, który po studiach medycznych zrobił specjalizację z psychiatrii. Może:
- postawić diagnozę medyczną,
- przepisać leki i prowadzić leczenie farmakologiczne,
- wystawić zwolnienie lekarskie,
- skierować na leczenie szpitalne lub dzienne.
Do psychiatry w ramach NFZ nie potrzeba skierowania.
Do kogo pójść najpierw?
To zależy od sytuacji:
- Jeśli czujesz, że coś jest nie tak, ale trudno to nazwać, dobrym punktem startu jest psycholog. Podczas konsultacji pomoże ocenić trudności i zaproponować dalszą drogę.
- Jeśli objawy są bardzo nasilone, na przykład nie jesteś w stanie wstać z łóżka, nie śpisz od wielu dni, masz myśli samobójcze, warto jak najszybciej skonsultować się z psychiatrą.
- Jeśli przeszłaś lub przeszedłeś trudne doświadczenie i wracają wspomnienia, lęk, napięcie, pomocna może być terapia skoncentrowana na traumie, na przykład EMDR.
- Jeśli trudności dotyczą związku, warto szukać specjalisty prowadzącego terapię par.
Bardzo często najlepsze efekty daje współpraca: psychiatra prowadzi leczenie farmakologiczne, a psycholog lub psychoterapeuta pracuje z pacjentem nad przyczynami i sposobami radzenia sobie.
Na co zwrócić uwagę, wybierając specjalistę?
- Wykształcenie i szkolenia: zapytaj, jakie ma przygotowanie i w jakim podejściu pracuje.
- Doświadczenie w pracy z Twoim rodzajem trudności.
- Superwizja: czy specjalista regularnie konsultuje swoją pracę.
- Twoje poczucie bezpieczeństwa w kontakcie. Relacja z terapeutą jest jednym z najważniejszych czynników skuteczności pomocy.
Od czego zacząć?
Jeśli nie wiesz, jaka pomoc będzie dla Ciebie odpowiednia, zacznij od konsultacji psychologicznej. Jeśli okaże się, że potrzebne jest wsparcie lekarza, podpowiem, jak dalej postępować. Zobacz też, jak wygląda pierwsza wizyta u psychologa.